ενεργειακη αποδοση κτιριων και εξωτερικη θερμομονωση

Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων και Εξωτερική Θερμομόνωση   

Οι επιδιώξεις για εξοικονόμηση ενέργειας έχουν γίνει πλέον συνειδητή επιλογή σε κάθε τομέα της ζωής, από τις ηλεκτρικές συσκευές και τα μέσα μαζικής μεταφοράς μέχρι τον κατασκευαστικό τομέα. Σε πολλές χώρες υπάρχουν συγκεκριμένα νομοθετικά μέτρα, τα οποία αποβλέπουν στην εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και στη μείωση τους συνολικά. Μελέτες έχουν δείξει ότι στην Ευρώπη ο κτιριακός τομέας καταναλώνει περίπου 40% της συνολικής ενέργειας εκτοπίζοντας τη βιομηχανία και τις μεταφορές από την πρώτη θέση και συμβάλει στο 45% εκπομπής CO2, οπότε η σωστή διαχείριση ενέργειας στον κτιριακό τομέα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Από τον Ιανουάριο του 2006 έχει, άλλωστε, τεθεί σε εφαρμογή η σχετική οδηγία 2002/91/EC για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.
Από 1/1/2009 τίθεται σε εφαρμογή για νεόδμητα και υπό ανακαίνιση κτίρια, η υποχρεωτική έκδοση Ενεργειακού Πιστοποιητικού. Σύμφωνα με αυτό και τον κανονισμό ενεργειακής αποδοτικότητας το κάθε υπό κατασκευή ή ανακαίνιση κτίριο πρέπει να τηρεί συγκεκριμένες προδιαγραφές δόμησης που θα εξασφαλίζουν την εξοικονόμηση ενέργειας. Σύμφωνα με τα παραπάνω χωρίς ενεργειακό πιστοποιητικό ένα ακίνητο δε θα είναι εύκολο να πωληθεί ή θα μειωθεί σημαντικά η αξία του.

Ο ρόλος του κτίρίου

Ο σχεδιασμός ενός κτιρίου πρέπει να στοχεύει στην παροχή συνθηκών άνεσης στους ενοίκους ανεξάρτητα από τις επικρατούσες εξωτερικές συνθήκες. Αυτό σημαίνει, ότι μία καλή μόνωση πρέπει να εξασφαλίζει τουλάχιστον:
• την υγεινή, άνετη και ευχάριστη διαβίωση στους ενοίκους, χωρίς να διαταράσσεται το θερμικό ισοζύγιο του ανθρώπινου σώματος με ακραίες θερμικές αλληλοεπιδράσεις κρύου η ζέστης ανάμεσα σε αυτό και στον περιβάλλοντα χώρο
• Την οικονομία στην κατανάλωση ενέργειας με την ελαχιστοποίηση των θερμικών απωλειών του εσωτερικού χώρου

Οι θερμικές απώλειες μέσα από ένα κτίριο προκαλούνται από τη μετάδοση θερμότητας του αέρα ενός εσωτερικού χώρου προς την ατμόσφαιρα ή προς ψυχρότερους γειτονικούς χώρους ή/και αντίστροφα. Με τη θερμομόνωση ενός κτιρίου επιδιώκεται να μειωθεί ο χρόνος (ταχύτητα) ανταλλαγής της θερμότητας μέσα από τα τοιχώματα.

Ένα άλλο σημαντικό τμήμα του κτιριακού κελύφους που συμβάλει ως και 30% στην θερμική απώλεια είναι και οι Θερμογέφυρες που καλούνται εκείνα τα σημεία ή τμήματα του κτιριακού κελύφους με σημαντική μείωση της θερμικής αντίστασης των δομικών στοιχείων.

 

Ο βασικότερος τομέας επέμβασης στα κτίρια υφιστάμενα και νέα είναι το κτιριακό κέλυφος για την αποδοτικότερη θερμομόνωση τους. Η εξωτερική θερμομόνωση αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μόνωσης του κτιριακού κελύφους, καθώς και ο βέλτιστος τρόπος ελασχιστοποίησης των θερμογεφυρών. Στα υφιστάμενα κτίρια, πολλές φορές αποτελεί και τον μοναδικό τρόπο επέμβασης. Τα προτερήματα της εξωτερικής θερμομόνωσης είναι:
• Εξοικονόμηση ενέργειας από την Εκμετάλλευση ολόκληρης της θερμοχωρητικότητας των τοίχων.
• Εξοικονόμηση ενέργειας με την αποφυγή σχηματισμού Θερμικών γεφυρών σε νέα και υφιστάμενα κτίρια
• Εξοικονόμηση ενέργειας έως και 55%, ως προς τη συνολική ενέργεια που καταναλώνεται στο κτίριο για θέρμανση και κλιματισμό. Δηλαδή τώρα μπορούμε να πληρώνουμε λιγότερο από τα μισά χρήματα από όσο μας κοστίζει η θέρμανση και ο κλιματισμός.
• Προστασία του περιβάλλοντος με έως 50% μείωση των αερίων ρύπων
• Προστασία του κτιριακού κελύφους από καιρικές καταπονήσεις.
• Άψογη τελική επιφάνεια (σοβάτισμα σε λείες επιφάνειες, ευθύγραμμες ακμές, ιδιαίτερη εμφάνιση κλπ)
• Βελτίωση της εμπορευσιμότητας του κτιρίου λόγω ενεργειακής ταυτότητας

Το σύστημα εξωτερικής θερμομόνωσης τοιχοποιίας kelyfos αξιοποιεί την εξηλασμένη πολυστερίνη, της εταιρίας DOW που προσφέρει περαιτέρω,
• Αποδεδειγμένη διατήρηση τεχνικών & θερμικών χαρακτηριστικών
• Λιγότερο από 2% μεταβολή της θερμομονωτικής του ικανότητας με τη πάροδο του χρόνου
• Λιγότερο από 1% υδατο-απορρόφηση (Είναι γνωστό ότι η απορρόφηση ύδατος μειώνει σημαντικά την ικανότητα θερμομόνωσης)

Τι είναι όμως το Kelyfos;

Είναι ένα σύνολο προϊόντων που προφέρουν άριστη θερμομόνωση σε ολόκληρο το κτιριακό κέλυφος δηλαδή, στην pilotis, στους τοίχους, στην ταράτσα, στα κουφώματα (παράθυρα, μπαλκονόπορτες) και στα τζάμια.

Το αρχικό κόστος εγκατάστασης ενός συστήματος θέρμανσης σε πολυκατοικία, μπορεί να μειωθεί εως 18% με σωστή θερμομόνωση
• Σε μία συνηθισμένη πολυκατοικία, μία αύξηση 3 % των κτιριακών δαπανών για θερμομόνωση επιτυγχάνεται 30% εξοικονόμηση στα καύσιμα σε βάθος χρόνου, με χρόνο απόσβεσης της επιπλέον δαπάνης 4-8 χρόνια
• Σε περίπτωση κτιρίου χωρίς θερμομόνωση τα έξοδα της θέρμανσης υπερβαίνουν τα έξοδα κατασκευής μετά την πάροδο μερικών δεκαετιών
• Η πρόσθετη δαπάνη για εξωτερική θερμομόνωση μπορεί να αποσβεστεί σε λιγότερο από μία πενταετί

 

Συμβολή στην πολιτική εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια στην Ελλάδα

Η ευρωπαϊκή πολιτική στο θέμα της ενέργειας
Οι δύο βασικοί άξονες της πολιτικής που έχει υιοθετήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο ζήτημα της ενέργειας είναι η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η ελαχιστοποίηση των ενεργειακών αναγκών των κτιρίων. Στόχος της πολιτικής αυτής είναι η μεταφορά πόρων που προορίζονται για καύσιμα (εισαγωγές πρώτων υλών) προς την ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών εξοικονόμησης ενέργειας (ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας).
Βασιζόμενη στην από πολλών ετών σωστή εφαρμογή ολοκληρωμένων κανονισμών θερμομόνωσης κτιρίων στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες με στόχο την εφαρμογή μέτρων και πρακτικών περιορισμού της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, προχώρησε πρόσφατα η ΕΕ στο επόμενο βήμα, με την Οδηγία 2002/91/ΕΚ ώστε να καταστήσει πλέον γνωστή στον καταναλωτή την ενεργειακή επίδοση των κτιρίων.

Η σημασία του θέματος της ενέργειας στα κτίρια
Η ενεργειακή ζήτηση του τομέα των κατασκευών στην ΕΕ καλύπτει το 50% της συνολικής ζήτησης, ενώ παράλληλα, ο τομέας των κατασκευών ευθύνεται για το 22% των εκπομπών CO2. Ειδικά ως προς τα κτίρια, δεδομένου ότι έχουν έναν μέσο όρο ζωής 50 ετών, η εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας αφορά σε μια μεγάλη χρονική περίοδο που εκτείνεται πέρα από το 2050, για την οποία οι προβλέψεις ως προς το κόστος και την ζήτηση της ενέργειας δεν είναι θετικές.

Προκειμένου να στηρίξει την βελτίωση των ενεργειακών επιδόσεων των κτιρίων, η Οδηγία 2002/91/ΕΚ προβλέπει να λαμβάνονται υπ? όψιν στον υπολογισμό τα εξής:
• Την θερμομόνωση του κελύφους και των παραθύρων
• Αεροστεγανότητα (φυσικός αερισμός με ανάκτηση θερμότητας)
• Θέση και προσανατολισμός, ηλιασμός, φυσικός φωτισμός
• Εγκαταστάσεις θέρμανσης, θερμού νερού, κλιματισμού
• Συσκευές (χαμηλής) ενεργειακής κατανάλωσης
• Παθητικά ηλιακά συστήματα, ηλιοπροστασία

Είναι φανερή η προσπάθεια να ξεπεραστεί η πολιτική της απλής θερμομόνωσης των κτιρίων που ίσχυε μέχρι πρόσφατα και να εφαρμοστεί μια πολιτική που να λαμβάνει υπ? όψιν απώλειες και οφέλη, ώστε μαζί με τη μόνωση να προωθείται και η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η εφαρμογή της ενεργειακής πολιτικής στα κτίρια
Η εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια προϋποθέτει την διάθεση και εγκατάσταση ειδικών υλικών και προϊόντων. Τα προϊόντα αυτά αφορούν τα εξής:
α. την εξοικονόμηση ενέργειας (κουφώματα με ελάχιστες απώλειες, θερμομονωτικά υλικά, αξιόπιστη εφαρμογή στο κτίριο)
β. Παραγωγή ενέργειας (συστήματα γεωθερμίας, φωτοβολταϊκά)

Για τα προϊόντα αυτά είναι απαραίτητο να είναι γνωστά τα στοιχεία που καθορίζουν την ενεργειακή τους συμπεριφορά.

Η εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια προϋποθέτει επίσης την διάθεση και εγκατάσταση συστημάτων ελέγχου και διαχείρισης των ενεργειακών αναγκών του κτιρίου. Τα συστήματα αυτά (υλικό και λογισμικό) υποστηρίζουν τα εξής:
α. τον σχεδιασμό για την εξοικονόμηση ενέργειας (αρχές σχεδιασμού, εργαλεία σχεδιασμού)
β. Διαχείριση για την εξοικονόμηση ενέργειας (συστήματα διαχείρισης, οφέλη από τη διαχείριση)

Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία πριν από την δεκαετία του ?80, στην Ευρώπη η μέση κατανάλωση ενέργειας ανά κατοικία ήταν από 200 έως 300 KWh/m2 ανά έτος. Με την πάροδο του χρόνου και την βελτίωση των σχετικών τεχνολογιών, τα σύγχρονα κτίρια χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης καταναλίσκουν πλέον από 30 έως 70 KWh/m2 ανά έτος.

Μια διαφορά στην θερμομόνωση του παραθύρου κατά μόλις 0,1W/m2K περιορίζει την κατανάλωση πετρελαίου κατά 1,2l/m2 παραθύρου ανά έτος. Συγκρίνοντας το συντελεστή θερμοπερατότητας ενός μη θερμομονωτικού παραθύρου (U>4W/m2K) και ενός παραθύρου τελευταίας τεχνολογίας (U<0,8W/m2K) αντιλαμβάνεται κανείς το μέγεθος της οικονομίας που μπορεί να επιτευχθεί.

Η ιδιαίτερη σημασία του θέματος για την Ελλάδα
Η ενεργειακή κατανάλωση των κτιρίων στην Ελλάδα αντιπροσωπεύει το 35% της παραγόμενης ενέργειας (ΥΠΕΧΩΔΕ 2001). Παρά την προφανή οικονομική σημασία του μεγέθους αυτού και την μακροχρόνια θέσπιση κανονισμού θερμομόνωσης, η εφαρμογή του κανονισμού θερμομόνωσης εξακολουθεί να είναι ελλιπής για τους εξής λόγους:
• Διότι χρησιμοποιούνται μειονεκτικοί τρόποι εφαρμογής των θερμομονωτικών υλικών (θερμομόνωση στον πυρήνα αντί εξωτερική, περιορισμένες διαστάσεις θερμομονωτικών υλικών, θερμογέφυρες)
• Διότι κατασκευάζονται υπερμεγέθεις εξώστες συνήθως περιμετρικοί οι οποίοι είναι ενεργοβόροι και σε πολλές περιπτώσεις μη χρησιμοποιούμενοι
• Διότι τα κουφώματα είναι στην πλειοψηφία τους αγνώστων στοιχείων ως προς τις ενεργειακές τους επιδόσεις

Μια βελτίωση της θερμομόνωσης των παραθύρων από 3W/m2K (πιθανός μέσος όρος των ελληνικών παραθύρων) σε 1,5W/m2K (ευρωπαϊκή τεχνολογία της περασμένης δεκαετίας) θα οδηγούσε σε οικονομία σε πετρέλαιο 18l/m2 παραθύρου ανά έτος. Για μια κατοικία με 12m2 επιφάνεια παραθύρων, η ετήσια εξοικονόμηση ενέργειας από τη μεταβολή αυτή ανέρχεται σε 200 λίτρα πετρελαίου.
Πέρα από τα παραπάνω προφανή, η επικέντρωση στην Ελλάδα πρέπει σε πρώτη φάση να στοχεύσει στην εξοικονόμηση ενέργειας με περιορισμό των απωλειών για τους εξής λόγους:
• Η χώρα δεν διαθέτει σήμερα αξιόλογη εγχώρια τεχνολογία στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (περιορισμένη τοπική παραγωγή σχετικών προϊόντων)
• Συνεπώς η όποια αναμενόμενη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενη ενέργεια μέσω της εφαρμογής συστημάτων αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας απαιτεί εισαγωγή τεχνολογίας (τουλάχιστον για μερικά χρόνια)
• Αντίθετα, η συστηματική εφαρμογή της Οδηγίας αφορά στην εφαρμογή μέτρων περιορισμού των απωλειών στα κτίρια και συνεπώς η απόδοση θα είναι άμεση και μακροχρόνια
• Κυρίως όμως δεν απαιτεί εισαγωγή τεχνολογίας, αλλά αξιοποίηση και ανάπτυξη της υπάρχουσας ελληνικής βιομηχανίας (θερμομονωτικά υλικά, ενεργειακά κουφώματα, ολοκληρωμένες μελέτες, σωστή εφαρμογή) με θετικά οικονομικά αποτελέσματα για όλους

Οι προϋποθέσεις εφαρμογής μιας πολιτικής για την ενέργεια στα κτίρια
Προκειμένου να μεθοδευτεί σωστά και να αποδώσει η εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια με την Οδηγία 2002/91 πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή ορισμένες βασικές προϋποθέσεις που αφορούν:
α. Το νομικό πλαίσιο, δηλαδή τους νόμους, τις οδηγίες και τους κανονισμούς που θα διέπουν την εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια
β. Το οικονομικό πλαίσιο, δηλαδή την ανάλυση κόστους-οφέλους ως προς την ενέργεια στα κτίρια (για τον καταναλωτή) και τη σφαιρική εξέταση του θέματος του κόστους της ενέργειας σε εθνικό επίπεδο (για την κινητοποίηση μέσων χρηματοδότησης)
γ. Το τεχνικό πλαίσιο, δηλαδή τις προϋποθέσεις εφαρμογής από την κατασκευαστική βιομηχανία και την υποστήριξη της αγοράς δομικών υλικών και προϊόντων για να ανταπεξέλθουν ως προς τα ζητούμενα χαρακτηριστικά των προϊόντων τους
δ. Το διοικητικό πλαίσιο, δηλαδή τους κανόνες εφαρμογής των μέτρων, το σύστημα παρακολούθησης της εφαρμογής και τη μέτρηση της απόδοσης

Τα μέτρα αυτά δεν αποτελούν κρατική παρέμβαση ή κρατικό έλεγχο στην αγορά, άλλωστε εφαρμόζονται από πολλά χρόνια σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στη χώρα με τις καλύτερες επιδόσεις στον τομέα της θερμομόνωσης των κτιρίων, μετά από δεκαετίες εφαρμογής μέτρων υπάρχου σήμερα 10 χρηματοδοτικά εργαλεία για την υποστήριξη της αντικατάστασης κουφωμάτων (καλής ποιότητας) με νεώτερα (σύγχρονης τεχνολογίας), σε όφελος προφανώς της γερμανικής οικονομίας.

Αντίθετα στις συνθήκες της ελληνικής οικονομίας η μη παρέμβαση συμβάλει στη σπατάλη εθνικού πλούτου.